Sandık Güvenliği'ne Dair Öneriler

2014 yerel seçimlerinde, özellikle sandık güvenliği konusunda çok ciddi kaygılar var. Bunlardan öne çıkan iki tanesinden ve bunlara karşı alınabilecek önlemlerden bahsetmek istiyorum. Bu yazıyı okuyacak olan sandık kurulu başkanı/memurlarına mantıklı gelirse, bir nebze olsun usülsüzlüğün önüne geçebilirler.

1. En yaygın olarak bahsedilen; kimi seçmenlerin daha önceden mühürlenmiş oy pusulasını yanında getirip, oy kullanma sırasında boş oy pusulası ile değiştirmesidir. Elindeki boş oy pusulasını ise adına çalıştığı parti temsilcisine verecek ve karşılığında bir miktar para alacağıdır. Kısacası oyunu satmasıdır.

Çözüm: Sandık kurulu başkanı/memuru, seçim günü boş oy pusulalarını mühürledikleri anda, sandık başındaki tüm parti yetkililerine bildirecek ve mührü her oy pusulasının belli bir noktasına vuracaktır. Sandık açıldıktından sonra ise; sandıktan belirlenen noktadan farklı bir yeri mühürlenmiş oy pusulalarını geçersiz olarak işaretleyebilirler. Bunu tüm parti yetkililerine pusulaların hazırlık aşamasında haber verdiği taktirde; kimsenin daha sonra itiraz edecek bir durumu olamaz.

2. Bir diğer konu ise; kimi seçmenlerin yanında getirmek istediği kalem ile imza atmak isteyeceğidir. Bu kalemlerin ise bir süre sonra silinen özel kalemler olduğuna dairdir. Böylelikle bir seçmen, gün içerisinde aynı sandıkta birden fazla oy kullanma şansına sahip olabilir.

Çözüm: Sandık kurulu başkanı/memuru, kendisinin belirlediği tek bir kalemle imza atmasına izin vermelidir ve her seçmen bu kalemle kullanmak zorundadır.

Hiç alakam olmadığı bu konuda bile yazma ihtiyacı hissettim, düşünün artık siz bu yerel seçimlerin önemini :)

AngularJS - Debugging

Uygulama geliştirme sırasında hata ayıklama çok önemli bir yere sahiptir. Örneğin; uygulama beklenmedik şekilde çalıştığında, performans problemi yaşadığınızda veya sayfa üzerindeki bir element'in çalışma anında nasıl ifade edildiğini öğrenmek istediğinizde hata ayıklama aracına başvurursunuz. Her web uygulamasında olduğu gibi; Angular uygulaması geliştirirken de hata ayıklama aracını etkin bir şekilde kullanabiliyor olmanız gerekir. Firefox ile birlikte gelen, kullanabileceğiniz öntanımlı bir hata ayıklama aracı yoktur. Eklenti olarak Firebug'ı önerebilirim. Chrome'da ise öntanımlı olarak "Geliştirici Araçları" gelmektedir ve pek çok ihtiyacınıza cevap verir. Ancak mevcut sorununuz Angular'ın çalışması ile alakalı ise, bu araç da işinizi görmez. Bunun için; Chrome üzerinde hata ayıklamada kullanılabilecek oldukça işe yarar bir eklenti geliştirilmiştir: Batarang [1].
Eklentiyi kurduktan sonra, mevcut geliştirici araçları ekranına "AngularJS" isminde bir sekme daha eklenir ve kullanabilmeniz için checkbox işaretleyerek etkinleştirmeniz yeterlidir. Ayrıca "Elements" sekmesi altına da "AngularJS Properties" isminde bir sekme eklenir. "AngularJS" altındaki "Help" sekmesinde ise eklentinin ne işe yaradığını güzel bir şekilde anlatmışlar.

Not: İçerisinde büyük boyutta veri tutan nesneler üzerinde çalışıyorsanız, ng-repeat directive'i kullanımında performans problemleri ile karşılaşmanız muhtemeldir [3]. Özellikle bu tür performans problemlerinde Batarang çok işinize yarayacaktır.

Referanslar:

1. Introducing the AngularJS Batarang
2. AngularJS Batarang (video)
3. Debugging performance problems in AngularJS with Batarang and Chrome DevTools

AngularJS - Chrome'da routing problemi

İlk günden bu yana, Angular'da Firefox üzerinde çalışıyordum. Chrome üzerinde hata ayıklama aracı olan Batarang'ı test etmek istedim. Örnek bir routing uygulamasını açmak istediğimde ise sayfanın yüklenmediğini farkettim. Chrome'un geliştirici konsolunda
"Failed to load resource: No 'Access-Control-Allow-Origin' header is present on the requested resource. Origin 'null' is therefore not allowed access. file:///D:/workspaces/route/view1.html XMLHttpRequest cannot load file:///D:/workspaces/route/view1.html. No 'Access-Control-Allow-Origin' header is present on the requested resource. Origin 'null' is therefore not allowed access. main.html:1" şeklinde bir hata ile karşılaştım. Hata kaydından da görüldüğü üzere; açmaya çalıştığım sayfaya dosya sistemi üzerinden erişmeye çalışıyorum. Problemin de nedeni bu aslında. Chrome, güvenlik nedeniyle dosya sistemi üzerinden yönlendirmeye izin vermiyor. Buna benzer pek çok şeyi, bu sebepten dolayı engelliyor olmalı.

yapmamız gereken:
Çalışmalarınızı yerel bir web sunucusu üzerinde tutabilir ve tarayıcıdan o şekilde erişebilirsiniz. Elbette benim önerim Apache olacaktır.

Bu vesileyle, bir sonraki yazımın da "AngularJS Debugging - Batarang" ile ilgili olacağını da bildirmiş olayım :)

AngularJS - Module ve Routing

Daha önceki blog girdisinde, oluşturulan sayfanın bir Angular uygulaması olduğunu belirtmek için ng-app directive'i kullanıdığından bahsetmiştim. O yazıda ng-app="" şeklinde kullanılıyordu. Bu şekilde kullanımda; uygulamamız "single page application"dan ibarettir ve Angular'ın çok önemli bir özelliği olan modülerlikten bahsedemeyiz.
Oluşturucağınız uygulama birden fazla modül içerecek ise; Angular altında bu modülleri oluşturduktan sonra ng-app="module1" gibi bir kullanım ile o sayfanın hangi modüle ait olduğunu belirtebilirsiniz. Her bir modülün kendine ait controller, view, factory, service, filter vs. nesneleri vardır. Farklı modüllerin, birbirlerine ait erişim izinlerini yönetebilirsiniz.
Module, controller, directive, routing gibi elemanların birbiriyle olan ilişkisi aşağıdaki görselden daha net bir şekilde anlaşılacaktır.

Javascript kodunda var module1 = angular.module('module1', []); gibi çok basit bir kullanımla bir modül oluşturabilir ve html sayfanızdan şeklinde bu modüle erişebilirsiniz. module metodundaki ikinci parametre([]) module1'in miras alacağı(bağımlı olduğu) modül veya modülleri içeren bir dizidir. Örneğin; var module1 = angular.module('module1', ['base']); şeklinde modülümüzü oluşturmamız, "module1" modülünün  "base" modülünü miras aldığı ve base'e ait olan her nesneye erişiminin mümkün olduğu anlamına gelir.
Ben burada modulün oluşturulmasında kullanılan javascript kodu üzerinde duracağım. Module ve routing ile ilgili örneğe buradan erişebilir ve kod üzerinde çalışabilirsiniz.

var module1 = angular.module('module1', []);

module1.controller('myController', function($scope) {
 $scope.test = function() {
  alert('controller1 : ' + $scope.name);
 };
});

module1.controller('myController2', function($scope) {
 $scope.test = function() {
  alert('controller2 : ' + $scope.name);
 };
});

module1.config(function($routeProvider) {
 $routeProvider.when('/view1', {
  controller : 'myController',
  templateUrl : 'view1.html'
 }).when('/view2', {
  controller : 'myController2',
  templateUrl : 'view2.html'
 }).otherwise({
  redirectTo : '/view1'
 });
});   

• angular.module('module1', []); ile module1 modülünü oluşturuyoruz. AngularJS 1.2.* sonrası sürümlerinde routing için  'ngRoute' modülünü miras almanız(var module1 = angular.module('module1', ['ngRoute']);) ve html kodunuzda import etmeniz gerekiyor.
• module1.controller('myController', function($scope) ile module1 üzerinde myController isminde bir controller oluşturuyoruz. $scope ise; view(html sayfamız) ve controller(myController)'ın birlikte çalışmasını sağlayan, arada köprü görevi gören nesnedir. Controller üzerinde oluşturulan fonksiyon ve attribute'lara $scope nesnesi üzerinden erişim sağlanır.
• module1.config(function($routeProvider) ile module1 üzerinde bir yönlendirme tanımlıyoruz. $routeProvider ise; yönlendirme yönetiminde kullanılan nesnedir. Kod bloğuna bakacak olursak; sayfa öntanımlı olarak view1.html'i myController ile birlikte çalışacak şekilde yüklenecektir. Daha sonra "/view2" şeklinde bir yönledirme isteği gelirse; view2.html myController2 ile birlikte çalışacak şekilde yüklenecektir. 

Referanslar:

1. AngularJS Fundamentals in 60 Minutes - Modules, Routes and Factories (video)
2. How to structure large angularJS applications
3. AngularAPI - ngApp 
4. AngularAPI - angular.module
5. AngularAPI - $route

AngularJS - Controllers

Angular'da Controller,  MVC (Model-View-Controller) tasarım şablonunun gerçekleştiriminde çok önemli bir yere sahiptir. ngController directive'i ile kullanılırlar. View'a herhangi bir controller class'ı bağlamamızı sağlar. Böylece; view üzerinde kullandığımız model'ler üzerinde işlem yapabiliriz.
Angular'da MVC:

• Model: Scope özellikleridir(properties) ve data binding ile DOM üzerinde erişim mümkündür.
• View: Data binding'ler içeren HTML sayfasıdır(şablon-template olarak da adlandırılır) ve View'a dönüştürülür.
• Controller:View'dan ngController directive'i ile çağırılan controller class'ıdır. Controller class'ı, scope property'ler üzerinde değişiklik yapabilmemize imkan sağlanyan function ve value'ları içerir.

Controller'lar ile ilgili örneğe buradan erişebilir ve kod üzerinde çalışabilirsiniz.

Ben burada sadece HTML kodu üzerinde duracağım. Ayrıntılı olarak .js ve .css'e yukarıdaki bağlantıdan göz atabilirsiniz.

<html ng-app>

  
  
  
  
  
  
  
  



  

    

Kayıtlar
Kayıt sayısı : {{records.length}}
    

      

        


            

              
               {{record.name}}
            
            

              
            
          

      


      
      
    


</html>    

ng-controller ile ilgili etiket içerisinde kullanılacak controller class'ı belirtiliyor.{{records.length}} ile controller class'ında tanmlanmış olan records objesinin uzunluğunu yazdırıyoruz. ng-init="records" ile bu object'i ilgili blokta kullanıyoruz ve ng-repeat="record in records" ile her bir record üzerinde işlem yapabiliyoruz. ng-click="delRecord(record.name)" kullanarak controller class'ında bulunan delRecord fonksiyonu çağırılır. ng-submit="addRecord()" kullanımı ile form'u submit etmek için controller üzerinde addRecord fonksiyonu çağırılır.

Controller'larla ilgili detaylı bilgiye aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz. Aslına bakarsanız; AngularJS ile ilgili pek çok kaynağa ulaşabilirsiniz. Ben de bu kaynaklara başvuruyorum ve öğrenebildiğim kadarıyla burada paylaşmaya çalışıyorum. Blog'da bununla ilgili konuları tekrar paylaşmamın nedeni ise; hiçbir Türkçe kaynağa rastlamamış olmamdır.

1. http://docs.angularjs.org/api/ng.directive:ngController
2. http://blog.pluralsight.com/angularjs-step-by-step-controllers

Versiyon Kontrol Sistemleri

Versiyon Kontrol Sistemi; bir dosya veya dosyalar üzerinde zaman içerisinde yapılmış tüm değişiklikleri tutan sistemdir.

Versiyon Kontrol Sistemi özellikleri:

• Dosyanın veya projenin tamamının daha önceki, değişiklik yapılmış/yapılmamış herhangi bir hâline geçme imkânı sağlar
• Zaman içerisinde yapılan değişikliklere göz atma imkânı sağlar
• Problem oluşturan veya faydalı olan bir kısım üzerinde kimin değişiklik yaptığını öğrenme imkânı sağlar

Versiyon Kontrol Sistemleri Tipleri

1. Yerel Versiyon Kontrol Sistemleri
2. Merkezi Versiyon Kontrol Sistemleri
3. Dağıtık Versiyon Kontrol Sistemleri

1. Yerel Versiyon Kontrol Sistemleri

En eski versiyon kontrol sistemi yaklaşımıdır. Üzerinde çalışılan proje ve yapılan değişiklikler, kullanıcı makinası üzerindeki veritabanında tutulur. Yerel versiyon kontrol sisteminde yalnızca bir kullanıcı etkin bir şekilde çalışabilir. Metin dosyaları dışındaki dosya türleri üzerinde versiyonlama yapmak oldukça zordur. Sunucu yönetiminde, yalnızca yönetici yapılandırma dosyaları ve script'ler üzerinde sıkça çalıştığından dolayı; bu yaklaşım tercih edilebilir.
En popüler yerel versiyon kontrol sistemi RCS(Revision Kontrol System)'dir.

Yerel Versiyon Kontrol Sistemleri Çalışma Mimarisi

2. Merkezi Versiyon Kontrol Sistemleri

İstemci-sunucu mimarisi şeklinde çalışan versiyonlama yaklaşımıdır. Yerel versiyon kontrol sistemlerinde birden fazla kişinin proje üzerinde etkin çalışabilmesi için ortaya atılmış bir versiyonlama sistemidir. Proje katkıcılarının ortak olarak kullandığı bir veri deposu vardır. Katkıcılar bu depo üzerinden checkout ve commit işlemlerini gerçekleştiriler.
İlk merkezi kontrol sistemi CVS(Concurrent Version Control System)'dir ve en popüler olan SVN(Subversion), CVS baz alınarak gerçekleştirimi yapılan bir versiyon kontrol sistemidir.

Merkezi Versiyon Kontrol Sistemleri Çalışma Mimarisi

3. Dağıtık Versiyon Kontrol Sistemleri

Merkezi versiyon sistemlerinin "katkıcıların offline çalışabilme" ve "deponun zarar görmesi durumunda geri getirilmesi" gibi durumlardaki eksikliklerinden dolayı ortaya atılmış bir versiyonlama sistemidir. Uzak depo sunucusu dışında, proje üzerinde çalışan her makina projenin tamamının kopyasını yerelinde tuttuğundan dolayı; her biri birer depo görevi görmektedir aslında. Böylelikle katkıcılar proje üzerinde değişiklik yapmak istediklerinde veya proje geçmişine göz atmak istediklerinde uzak depo ile iletişime geçmek zorunda değildir. Ayrıca katkıcılar, uzak depoyu hiç işin içine katmadan birbirleri arasında da veri alışverişi yapabilirler.

Dağıtık Versiyon Kontrol Sistemleri Çalışma Mimarisi

Dağıtık versiyonlama sistemi öncülerinden birisi BitKeeper'dır ve son dönemde en yaygın kullanılan örneği olan, Linus Torvalds'ın geliştirdiği Git'in geliştirilmesinde de ilham kaynağı olmuştur. Linux çekirdeği geliştirilmesi sırasındaki versiyonlama işi bir dönem BitKeeper'da yapılıyordu. BitKeeper'ın telif hakkı sahibi Larry McVoy'un bu ürünün artık ücretli olduğunu duyurmasının ardından, Andrew Tridgell BitKeeper protokollerini geriye mühendislik(reverse engineering) yardımıyla çözümlemiş ve Git'in önemli bir temel taşını oluşturmuştur.
Git'in tasarımında Linus 3 temel kriter belirlemiştir:

1.  Merkezi kontrol sisteminin öncüsü olan CVS'i "ne yapmama" konusunda örnek al ve tasarımı ona göre şekillendir.
2. BirKeeper benzeri, dağıtık çalışmayı destekleyen iş akışları oluştur.
3. Bozulma(corruption) anında güçlü koruma önlemleri al.

Git'i denemek isterseniz; temel Git terimlerinin oldukça faydalı açıklamalarının da yer aldığı sayfaya buradan erişebilirsiniz.

Referanslar

1. http://git-scm.com/book
2. http://en.wikipedia.org/wiki/Git_%28software%29
3. http://en.wikipedia.org/wiki/Apache_Subversion#cite_note-26
4. http://www.pushok.com/software/svn-vscvs.html
5. http://en.wikipedia.org/wiki/Revision_Control_System
6. http://betterexplained.com/articles/intro-to-distributed-version-control-illustrated/